Khen đúng cách giúp con hạnh phúc và hiểu đúng giá trị bản thân phụ huynh nên suy ngẫm

Mục lục :

 

Mục lục bài viết

  • Khen ngợi đúng lúc, một việc cụ thể hiệu quả thúc đẩy sự phát triển. Không khen ngợi chung chung rỗng tuếch.
  • Khen ngợi con cố gắng, không nên khen ngợi con thông minh
  • Khen ngợi sự việc, không nên khen ngợi nhân cách của con

Sống tự nhiên, đơn giản và hạnh phúc – đó cũng chính là điều mà mỗi con hướng tới khi chúng ta trưởng thành hiểu được sự tự do hạnh phúc thực sự là gì

Việc dành thời gian cho gia đình và giáo dục con cái cực kỳ quan trọng, nhưng trong cuộc sống bộn về lo toan hoặc do sức khỏe và niềm vui khác mà chúng ta vô tình quên đi việc việc làm đáng giá này.

   Trong cuộc sống, người Bắc Âu mỗi khi có kỳ nghỉ là họ lại cùng gia đình tận hưởng ngày tháng, cùng ra biển, tắm nắng, trượt tuyết, cưỡi ngựa, và làm tất cả những gì để được ở bên nhau nhiều hơn.

Sống tự nhiên, đơn giản và hạnh phúc (Ảnh minh hoạ: Pixabay)

Câu chuyện tác giả tham khảo sau cho thấy sự khác biệt trong hành vi khen ngợi đối với trẻ nhỏ của châu Á và Bắc Âu khác nhau như thế nào

Một buổi chiều cuối tuần, theo lời hẹn trước tôi đến thăm vị giáo sư người Bắc Âu. Tôi vừa bước vào cửa đã thấy cô con gái 5 tuổi của giáo sư chạy ra lễ phép chào hỏi. Cô bé có mái tóc vàng kim óng ánh, đôi mắt màu xanh lam tròn xoe. Lúc ấy tôi đang ôm chú gấu misa đứng cạnh cửa và ngắm nhìn vẻ đẹp tinh khiết như thiên thần của cô bé. Tôi chào giáo sư và quay ra xoa đầu em: “Bé xinh quá!”.

Được tôi tặng quà, cô bé cười tươi như một đoá hoa và lịch sự cảm ơn. Tôi quay sang giáo sư và nói: “Con gái thầy đáng yêu quá ạ”.

Các bà mẹ châu Á luôn thích nghe những câu khen ngợi con mình kiểu như vậy. Nhưng ngược lại, người Bắc Âu lại không cảm kích vì điều đó. Khi khen ngợi cô bé, tôi bất chợt nhận ra sắc mặt của giáo sư thay đổi. Giáo sư đợi cô bé đi khỏi rồi nói với tôi: “Trò hãy xin lỗi con bé vì vừa rồi trò làm nó tổn thương”.

Tôi ngạc nhiên nhìn thầy chăm chú và hỏi: “Thưa thầy, con chỉ mới khen chứ đâu có làm tổn thương cô bé?”. Với giọng nói trầm trầm và cái lắc đầu kiên quyết, giáo sư tiếp tục: “Trò khen con bé xinh. Nhưng xinh hay xấu không do chúng quyết định mà là ở gen di truyền. Nó có thể rất vui vì điều đó, và bởi chưa biết cách phân biệt nên nó nghĩ đó là ưu điểm của mình. Thầy không muốn sau này con bé lại coi thường những đứa trẻ không xinh bằng nó. Điều này dễ làm con bé mắc lỗi. Nhưng con bé đã cố gắng cho trò biết nó ngoan ngoãn như thế nào. Con bé sẽ buồn vì trò không nhận ra điều đó”.

Với tâm thái bình tĩnh vị giáo sư tiếp tục: “Kỳ thực trò có thể khen sự lịch sự của con bé, bởi đó là nỗ lực của chính bản thân nó. Vì vậy…”, giáo sư nhún vai: “…trò hãy xin lỗi con bé vì lời khen ban nãy của mình”.

Đó chính là cách giáo dục của người Bắc Âu. Nghe những phân tích của giáo sư, tôi cảm thấy vô cùng thuyết phục nên chỉ còn cách xin lỗi và khen ngợi nụ cười cũng như sự lịch sự của cô bé.

Sự việc này làm tôi nhận ra nét khác biệt trong cách giáo dục của người Bắc Âu và đại đa số phụ huynh châu Á chúng ta: Khi khen ngợi con trẻ, nên khen ngợi sự nỗ lực cố gắng chứ không nên khen sự thông minh hay xinh đẹp của chúng.

Tại sao lại như vậy?

Bởi vì thông minh và xinh đẹp là yếu tố vốn có của một đứa trẻ chứ không phải thông qua cố gắng mà đạt được. Chính lời khen đó sẽ ảnh hưởng tới việc hình thành tư chất của con trẻ sau này.

Bởi vậy khi các bậc cha mẹ biểu dương con cái mình, đừng quên ba nguyên tắc lớn sau đây:

  1. Khen ngợi đúng lúc, một việc cụ thể hiệu quả thúc đẩy sự phát triển. Không khen ngợi chung chung rỗng tuếch.

Cha mẹ luôn yêu thương và chính sự yêu thương mà luôn nghĩ con giỏi con tài hơn những đứa trẻ khác nên có câu rằng “con hát mẹ khen hay”.

Khen ngợi “Con giỏi quá” là cách biểu dương quen thuộc với bất kể bậc làm cha làm mẹ nào. Trong mắt chúng ta con cái luôn là số một nên mới có câu ví Trong cái nhìn của các bậc cha mẹ, từng cử chỉ hành động của con đều đáng yêu, đáng khen ngợi. Từ khi con chào đời cho tới lúc trưởng thành, bất kể cử chỉ nào của con cũng khiến cha mẹ cảm thấy con mình thật thông minh và từ đó khen ngợi chúng không tiếc lời.

Những lời khen được thốt ra một cách tự nhiên, có thể bản thân chúng ta cũng không nhận ra rằng điều đó sẽ gây ra ảnh hưởng tiêu cực cho con trẻ. Mãi cho tới một ngày khi đứa trẻ trở nên lo sợ bị thất bại, thì…

Vì thế, việc khen con không có gì là sai nhưng nếu vô tình lưu lại cho chúng những hậu quả trong tâm thức như vấn đề nêu trên thì cách làm chúng ta không đúng với mục tiêu mong muốn con phát triển thật sự

Thay vì chỉ nhìn vào kết quả, hãy chú ý từng sự thay đổi của trẻ nhỏ trong suốt quá trình các em học tập và trưởng thành, chú ý đến từng giai đoạn cố gắng của trẻ mà khích lệ. Vì không có nhiều kinh nghiệm và kỹ năng như người lớn, sự tiến bộ của các em diễn ra rất từ từ, thậm chí chỉ thể hiện mờ nhạt qua những chi tiết nhỏ. Nhưng nếu người lớn nắm bắt được sự thay đổi này và khen ngợi chúng, trẻ sẽ vui vẻ và có động lực để cố gắng hơn.

Đơn giản như việc dạy con trẻ tập bơi, ngay cả khi các bé chưa biết bơi, nhưng đã có sự nhuần nhuyễn về cử động tay chân, cha mẹ hãy khen ngợi con bằng một câu đơn giản như: “Tay chân của con cử động rất thuận, tiến bộ hơn nhiều so với trước đây rồi!”.

Cha mẹ nên luôn theo dõi con để phát hiện ra chúng thuộc một trong kiểu thông minh nào, giúp con phát triển kiểu thông minh ấy một cách tự nhiên.